‘Wat versta jij onder een goede relatie?’ is de levensbeschouwelijke vraag van de maand in het blaadje van een vereniging waar ik lid van ben. Ik schreef hierover het volgende stukje, dat ik ook graag hier wil delen. Wil je meer van mijn antwoorden lezen op vragen van de maand, klik dan op categorie ‘vraag van de maand’ (onder de titel van deze posting).
Vraag van de maand: ‘Wat versta jij onder een goede relatie?’
‘Vriendschap is een van die zeldzame dingen die bij de tempel horen en niet bij de winkel.’ Deze uitspraak van Osho (waar ik het roerend mee eens ben) las ik onlangs, terwijl ik in gedachten al bezig was met het formuleren van een antwoord op de vraag van deze maand. Een relatie, of het nu om een vriendschap gaat of om een liefdesrelatie, is volgens mij ‘goed’ als zij gebaseerd is op betrokkenheid en acceptatie, als beide partners zelfstandig zijn én op elkaar durven en kunnen leunen, zonder verwijten als de ander een keertje niet daar is als steun en toeverlaat. Vanuit een praktisch uitgangspunt bezien, is het in stand houden van een goede relatie eenvoudiger als je over en weer iets aan elkaar te bieden hebt wat de ander op prijs stelt, als er zaken te delen zijn die de ander ook wil en kan ontvangen. Op dit praktische niveau is het volgens mij handig als er een zekere balans is in de mate waarin in elkaars en de eigen behoeften wordt voorzien. Dan is er namelijk geen verstoring van de genegenheid, liefde en acceptatie tussen de vrienden of partners. Wél is sprake van twee mensen die elk zoeken naar wat zij zelf te geven en te delen hebben.
Ik hecht waarde aan een natuurlijk verloop van relaties, in diepgang en duur: de relatie is wat zij is, niet per se wat ik (of de ander) wil dat zij is. Ook hier draait het om acceptatie, nu niet van de ander, maar van de relatie zoals zij is. Uiteraard gunnen de meeste mensen, en ook ikzelf, een relatie vaak niet haar natuurlijke verloop. Soms is dat uit behoefte aan continuïteit, zekerheid en veiligheid. Soms is dat vanwege ‘etiketjes’ die ons voorschrijven aan welke spelregels een relatie moet voldoen en vanwege verwachtingen hoe wij ons dienen te gedragen in een bepaald type relatie. De eerstgenoemde behoeften zijn reëel, en verdienen vervulling, al kunnen ze een bron van spanning zijn binnen relaties. Authentiek communiceren, volwassen omgaan met de eigen frustraties en angsten, en gebruik maken van meer bronnen dan alleen die éne relatie voor het vervullen van behoeften, kunnen oplossingen bieden. De etiketjes en verwachtingen zijn mentale constructies, die wat mij betreft bij het grofvuil mogen worden gezet. Helaas is het lastig om je van zulke constructies los te maken. Zelfs een autonoom denker raakt snel verstrikt in patronen, verwachtingen en oordelen, zeker als ze breed gedragen worden binnen de sociale omgeving. De verbondenheid via het hart, die voor mij de basis is van elke goede relatie, kan door deze zaken ondergesneeuwd raken, vervormd of bezwaard.
Als ik terugblik op de relaties in mijn eigen leven kan ik stellen dat ik een aantal relaties heb en heb gehad die ik volgens mijn eigen normen als ‘goed’ kan bestempelen. In aantal en diepgang vormen ze een tegenwicht aan de niet onaanzienlijke hoeveelheid problematische relaties waarin ik in de loop van mijn leven verwikkeld ben geraakt. Waar ik inmiddels achter ben, is dat ik veel behoefte heb aan alleen zijn en rust. Zolang daarin voorzien wordt, ben ik prima in staat om diepgaande relaties aan te gaan. Ik houd van mensen, zolang ik maar niet de hele tijd samen met hen in één ruimte hoef te zijn! Dit is iets van mijzelf waar ik niet altijd even gelukkig mee ben, maar waarmee ik toch rekening wens te houden bij het vormgeven aan mijn leven en mijn relaties. De frustraties die dat soms oplevert, hebben te maken met de relatie met mijzelf. Ook bij die relatie gaat het voor mij om betrokkenheid en acceptatie. Zij is tevens de basis voor alle andere relaties in het leven, immers: als je niet in vrede met jezelf kunt leven, hoe kun je dan een gezonde relatie met een ander hebben?
